I themeluar në vitin 2023 nga arkitekti, artisti dhe ligjëruesi Milan Mijalkovic, UNPLATZ! u krijua për të rigjallëruar një zonë që, pavarësisht se mban institucione të rëndësishme ndërkombëtare, i mungonin cilësitë e një vendtakimi publik të gjallë. 

"Unplatz" në gjermanisht mund të nënkuptojë "pa-hapësirë", gjithashtu i referohet selisë së Kombeve të Bashkuara. Projekti synon të shndërrojë këtë hapësirë urbane të lënë pas dore në një forum qytetar kuptimplotë.

I lindur në Shkup dhe me banim në Vjenë që nga viti 2001, Mijalkovic beson se qytetet moderne kanë nevojë për më shumë hapësira ku njerëzit mund të takohen ballë për ballë. Ndërsa Vjena njihet për cilësinë e jetesës, ai argumenton se shumë hapësira publike po formësohen gjithnjë e më shumë nga turizmi dhe aktiviteti komercial, duke lënë më pak mundësi për ndërveprim spontan qytetar.

"Sfera publike që na nevojitet tani nuk lind nga debatimi me makina të skllavëruara, por nga ballafaqimi me njerëz të barabartë e të lirë në hapësirë të hapur," thotë Mijalkovic.

Pas nisjes me ndërhyrje dhe performanca të përkohshme, UNPLATZ! u zgjerua në festival në vitin 2024. Në vitin 2026, nisma u rrit më tej, duke përdorur si sheshin e jashtëm ashtu edhe Kishën Donaucity si vende për ekspozita, diskutime dhe instalacione artistike.

Me temën "Jeta publike nuk ndodh vetvetiu – ajo duhet krijuar," programi i këtij viti nxiti dialogun përmes performancave, instalacioneve dhe aktiviteteve komunitare. Një nga pikat kryesore ishte ekspozita Position Plus brenda Kishës Donaucity, me punime nga rreth 40 artistë.

Kisha u zgjodh qëllimisht si një vend qytetar i hapur, jo thjesht si hapësirë fetare. Sipas Mijalkovic-it, bashkëpunimi lindi nga vetë komuniteti i kishës, i cili mirëpriti diskutimet rreth kulturës dhe shoqërisë. Ekspozita gjithashtu ngjalli kritika dhe peticione nga disa grupe, duke pasqyruar debate më të gjera mbi hapësirën publike dhe lirinë artistike.

Me mbështetjen e partnerëve, përfshirë autoritetet e Distriktit Donaustadt, TU Wien, organizata kulturore dhe Ministrinë e Kulturës të Austrisë, UNPLATZ! kombinon dizajnin urban, praktikën artistike dhe angazhimin qytetar. Edhe pse disa nga artistët pjesëmarrës kanë rrënjë ballkanike, projekti mbetet ndërkombëtar, duke përzgjedhur kontribuesit bazuar në meritën artistike e jo në origjinën e tyre.

Ndërsa Vjena vazhdon të evoluojë, UNPLATZ! ofron një vizion të zhvillimit urban të përqendruar te pjesëmarrja dhe jo vetëm te infrastruktura. Duke shndërruar një zonë të lënë pas dore në një vend dialogu, ai tregon se si kultura mund të forcojë jetën demokratike.

Nëse nisma do të bëhet një element i përhershëm mbetet e pasigurt, por mesazhi i saj është tashmë i qartë: hapësira publike nuk trashëgohet thjesht, ajo krijohet përmes pjesëmarrjes aktive të komuniteteve.